Martin Visser overleden

Vele duizenden zitten dagelijks op een van zijn banken en vele duizenden zien in het Kröller-Müller de kunst die hij verzameld heeft. Ontwerper en verzamelaar Martin Visser is vrijdagavond 23 oktober op 87-jarige leeftijd thuis in Bergeijk overleden.  

Om twee dingen zal Martin Visser bekend blijven: zijn meubels en zijn kunstverzameling. Zijn bekendste bank, simpel BR02 geheten, is sinds eind jaren vijftig een tijdloze klassieker gebleken met zijn simpele rechte zitting en rugleuning, en zakelijke metalen framewerk. Hij was praktisch en comfortabel, je kon hem iets verstellen zodat het een slaapbank werd, en door zijn bescheiden uiterlijk paste hij in elke interieurstijl sinds de jaren zestig. Toen deze krant in 2006 aan de lezers vroeg wat het beste Nederlandse design van de afgelopen honderd jaar was, kwam Martin Vissers BR02 (afkorting voor Bank Rusten nummer twee) op de derde plaats.

Martin Visser (1922) vond net als zijn broer, de beeldhouwer Carel Visser, en zijn andere broer, ondernemer en verzamelaar Geertjan Visser, creativiteit essentieel voor zijn leven. Hij begon zelf meubels te maken en ging later werken als inkoper bij de Bijenkorf. In 1955 wordt Visser gevraagd als ontwerper bij de meubelfabriek ’t Spectrum in Bergeijk, voortgekomen uit stoffenfabriek De Ploeg, een voorvechter van de Goed Wonen-stijl. Daar werkt hij meer dan twintig jaar en ontwerpt er talloze tafels, stoelen en kasten en de slaapbank BR02, die hij steeds bleef verbeteren.

In de tijd dat hij nog in Amsterdam woonde raakte hij samen met zijn in 1977 overleden vrouw Mia in contact met Constant en de andere jonge kunstenaars van Cobra. Hij kwam bij ze thuis, en zij bij hem, en soms kocht hij iets van ze. Al die losse van vrienden gekochte stukken groeiden uit tot een kleine verzameling. Omdat hij ook toen al gezegend was met een uitstekende en onafhankelijke smaak, bleek wat hij kocht later vaak een breder publiek aan te spreken.

Kunstenaarsvrienden

Martin Visser hield van kunst en misschien wel even veel van kunstenaars. Vele groten kon hij zijn vrienden noemen en kwamen uit Amerika of Duitsland over om bij hem te logeren en te werken. In zijn door Gerrit Rietveld en Aldo van Eyk ontworpen huis in de bossen van Bergeijk maakte Richard Long iets prachtigs van kleiwater op de muur, bouwde Soll Lewitt een trap van witte baksteen in de tuin en nog niet zo lang geleden liep hij daar met de jonge vormgever Jurgen Bey om een mooie boomstam uit te kiezen waarin Bey twee glanzende bronzen rugleuningen schroefde.

Visser hield van zijn kunstenaarsvrienden en bij iemand als Anselm Kiefer kwam hij vaak met zijn eerste vrouw over de vloer. Toen Kiefer in een hoger versnelling schakelde en eind jaren zeventig vertrok uit Duitsland en een nieuw leven in Frankrijk begon, verwaterde het contact. Iets dat Visser altijd speet. Op de grote Kiefer tentoonstelling in 2007 in het Grand Palais in Parijs was hij op de opening waar hij in zijn rolstol geduwd door zijn tweede vrouw Joke van de Heyden - Visser was al jaren slecht ter been - met grote ogen rondkeek naar de gigantische schilderijen en de betonnen torens die Kiefer daar gebouwd had. Schitterend vond hij het.

Toch kon hij hard zijn in zijn beslissingen. Martin Visser had in de jaren zestig veel werk verzameld van kunstenaars als Lucio Fontana, om dat werk later rigoureus van de hand te doen, met winst. Ook Cobra liet hij achter zich. De opbrengst gebruikte hij om weer nieuwere kunst te kopen. Zo zocht hij steeds de spanning.

Kröller-Müller

Martin Visser is een van de grootste naoorlogse verzamelaars. Na Cobra kwamen de minimalisten en conceptuelen van de jaren zestig en daarna neo-expressionisten en daarna weer andere liefdes. Hij heeft een tijdje geprobeerd te functioneren binnen een museum, maar hij was in vrijheid de beste.

Hij bezat werk van Stanley Brouwn, Armando, Carl Andre, Daniel Buren, Christo, Hanne Darboven, Dan Flavin, Gilbert & George, Claes Oldenburg, Lawrence Weiner en van zijn broer Carel Visser. Het Kröller-Müller bezit vierhonderd werken die hij uitgekozen en gekocht had. Voor dat museum is hij even belangrijk geweest als oprichtster Helene Kröller-Müller. Zijn verzameling is een onschatbare aanvulling en verrijking van de collectie. Hij kwam er nog vaak even kijken.

Kunst was voor hem zelf in de eerst plaats iets dat je om je heen had. Daar zat hij, toen ik hem in 2006 interviewde voor de krant, in zijn kamer met uitzicht op bomen. Een grote hond aan zijn voeten. Hij vertelde trots over de nieuwe stoelen die hij had ontworpen. Een loden boek van Anselm Kiefer op een tafeltje in de buurt en overal om hem heen beelden en schilderijen van kunstenaars waarvan je bijna niet kan geloven dat die gewoon in iemands huiskamers kunnen staan.